‘Een hoop werk zeker?’ Over de moestuin

Sinds we een moestuin hebben zijn mensen om ons heen geïnteresseerd in hoe ons dat vergaat. ‘Hij zal nu wel leeg zijn, de moestuin.’ Nee. Het is half oktober, maar er staan nog volop prei, bietjes, raapstelen en pompoen in de tuin. We laten de pronkers rijpen aan de staken. Als het weer een beetje meezit komen er nog wat tomaten en courgettes. ‘Een hoop werk zeker, zo’n moestuin?’ Ja. En dat is precies de bedoeling. Het is een manier van leven, meer dan een hobby. Het schept veel voldoening. Wel vreemd dat bij moestuinieren ineens dit soort vragen de kop op steekt. Ik vraag aan iemand die voetbalt ook niet of hij of zij veel tijd steekt in trainen of veel reist voor alle toernooien. Voor een liefhebberij heb je wat over. ‘Levert het nog wat op, zelf groente en fruit telen? Ja. Het levert wat op. Niet alleen in financieel opzicht.

Ontspanning

Werk een poosje in de tuin en je wordt zen. Ik kan er helemaal in opgaan. Oogsten, wieden, snoeien, opbinden, uitplanten, al die bezigheden vragen aandacht. Als ik daar mee bezig ben denk ik aan niets anders. Omdat we biologisch, of bijna biologisch-dynamisch tuinieren, leeft er van alles in onze tuin. Er zit wel eens een rupsje in de kool en er huizen wel eens wat luizen. Maar het valt allemaal mee. Bestrijden doen we met natuurlijke middelen zoals thee van rabarberblad of knoflook. Door combinatieteelt houden planten elkaar gezond en verdrijven ze elkaars belagers. En soms offeren we een plant op aan een diertje dat gewenst is. Wie vlinders wil moet rupsen gedogen. Omdat we biologisch tuinieren hoeven we niet elk jaar twee spaden diep te spitten. De bodemstructuur moet intact blijven, want dan floreert het bodemleven. Het scheelt ook een hoop werk. En de grond wordt per jaar beter. De natuur doet zelf het werk.

Verwondering

Terwijl ik bezig ben zie ik de effecten van grond, bemesting, bodemleven, microklimaat en dergelijke. Prachtig om te zien hoe planten reageren op elkaar. En op de voeding die je ze aanbiedt. Het feit dat je uit een zaadje van een centimeter lang en hooguit een gram een plant ziet groeien van drie meter hoog, met blad, bloem en vrucht, en dat in een paar maanden tijd. Als de planten bloeien barst de tuin van de bestuivers. Er vliegt van alles rond: hommels (allerlei soorten), honingbijen (er staan kasten in de buurt), heel veel soorten solitaire bijen, vlinders en nog zo wat. De moestuin is omringd door aan de ene kant een haag en aan de andere kant een begroeide stenen wal. Beide vormen een prachtige schuilplaats voor allerlei leven. Er komen heel wat insecteneters in de tuin voor. Dat betekent dat er wat te eten is. Kikkers, padden, salamanders, spinnen, Libellen scharrelen hier hun kostje op.

Voldoening

Bezig zijn met het verwerven van je eigen voedsel geeft veel voldoening. Je hebt plannen gemaakt, de tuin ingedeeld, de grond voorbereid, zaad voorgetrokken of direct in volle grond gezaaid. Je hebt het bemest en begoten, bevrijd van de verstikkende omhelzing van een andere plant. Je hebt het zien bestuiven, de vruchtzetting was goed, want het wemelt van de bestuivers. De vruchten groeiden uit en rijpten. Oogsten is een klein feestje. Eigen verbouwde groenten, fruit en kruiden behandel ik met meer zorg dan wat ik koop. Verser kan niet. En de smaak is goed. Het is niet opgejaagd, niet onrijp geoogst, het kent geen schade van vervoer of bewaren. De erwtjes op mijn bord hingen een half uur geleden nog aan de plant. Het eten van eigen groente vervult me met een diep gevoel van tevredenheid.

Seizoenen

Niet wat de supermarkt in de aanbieding heeft, niet wat in Nederland populair is, maar wat ik zelf verbouw komt op mijn bord. Dat is afhankelijk van het seizoen en van wat het goed doet. Het brengt me dichter bij natuur. Ik verdiep me meer in hoe het groeit en welke factoren er van invloed zijn. Afgelopen lente was het warm. Daardoor schoot de spinazie snel in het zaad. Op dat moment groeit het blad niet meer aan. We hebben dus dit voorjaar minder spinazie gegeten. Met de raapstelen ging het net zo. In het najaar zaaien we het opnieuw. Dat gaat goed. Elk seizoen heeft groenten die op dat moment het lekkerst zijn. Door te eten wat de aarde op dat moment biedt voel ik me meer verbonden met de seizoenen en daardoor met de natuur.

Food Miles

Wist je dat jouw voedsel de meest vervuilende kilometers maakt terwijl jij als klant naar en van de winkel rijdt? Natuurlijk hebben de sperzieboontjes uit Kenia, de aardbeien uit Marokko en de tomaten uit Spanje ook al heel wat gereisd. Maar de consument rijdt -vaak met een koude motor- onvoordelige en vervuilende kilometers voor relatief weinig voedsel. Natuurlijk zijn die kilometers schoon als je op de fiets gaat. Onze groente maakt nauwelijks kilometers. Het zaad komt per post, compost maken we in eigen tuin. Van de tuin naar de keuken is het 20 meter lopen…

Verder

Komende winter gaan we ons areaal verdubbelen. We breiden de moestuin uit en planten leibomen aan. Er komen bessenstruiken, er komt ruimte voor kool en aardappels, planten die veel ruimte willen. We zoeken nog naar mogelijkheden om de bemesting te verbeteren. Er moet van tijd tot tijd dierlijke mest worden toegevoegd. Ik streef er naar om de kringloop sluitend te krijgen. Dat zal wel niet helemaal lukken. Elke stap in die richting is er een.


About this entry