Om de dooie dood

A7CDEDBD-E001-4EAA-A1EF-EDDBCCF338F7

Wat zeg je, als mensen blijmoedig besluiten ‘uit het leven te stappen’?

De dood is een onderwerp van belang. Vooral de zelfgekozen dood. ‘Uitstappen’ is in. Op 4 februari 2014 berichtte het Algemeen Dagblad over de zelf gekozen dood van het echtpaar David (86)en Willemke (84) Postma. In het bijzijn van hun vier zoons namen ze een dodelijke dosis medicijnen in en ‘verlieten dansend het leven.’ Toen het bericht op Facebook verscheen, ontstond er in korte tijd een hype rond het bericht.
Een paar regels uit het verslag in de krant: ‘Moeder zei al een paar jaar: “Het mag wel afgelopen zijn. Het wordt tijd voor de oven”, maar vader is er nog niet aan toe.’ En bovendien, ze hadden het ook nog goed samen met de kinderen, tien kleinkinderen en twee achterkleinkinderen.’

Hoe komt het dat mensen kiezen voor een nette snelle dood, een beheersbaar einde, ook al bekorten ze er hun leven mee? De zin van het leven is zeer beperkt houdbaar. Als het ongemak toeslaat en het leven lastig wordt, slaat de balans blijkbaar al snel door naar de kant van de dood. Christa van Anbeek, bestaansfilosofe beweert: ‘Je hebt geen reden nodig om te leven. Wel om te kiezen voor de dood.’ Van Anbeek heeft ‘recht van spreken’: ze verloor haar vader, die zichzelf het leven benam, een jaar later stierf haar moeder, een dag daarna sprong haar broer voor de trein. Twee van haar beste vriendinnen overleden en haar partner stierf tijdens een bergwandeling in Spanje, op weg naar Santiago de Compostela. Een gesprek met haar las ik in het NRC van 15 februari 2014. Door de vele doden in haar leven werd de vraag naar de zin van het bestaan een echte vraag. Haar antwoord is simpel: er is geen zin van het leven, wel zin in het leven.

Op het bericht van de zelf gekozen dood van David en Willemke kwamen veel reacties. Het overgrote deel had er veel respect voor en wilde voor zichzelf ook wel zoiets tegen de tijd dat het zover was. Samen uitstappen, of in ieder geval uitstappen op het moment dat de balans doorsloeg in het voordeel van de dood.

Reacties
Een selectie uit de reacties:

-Stel dat verzorgingstehuizen gezellige, liefdevolle plaatsen zouden zijn waar mensen niet van zouden hoeven gruwelen maar zelfs naar uit zouden kijken om naar toe te mogen gaan…

-Ooit gaan we allemaal een keertje dood. Dan is dit dan wel de meest wenselijke manier om dood te gaan met al je geliefden om je heen en met je volle verstand

-MENSEN mogen zelf weten wat ze doen met HUN leven. We zijn niet van de regering en justitie, als die mensen klaar zijn met deze verrotte wereld, dan laat ze dat gewoon doen. Aantal domme mensen hier met hun tegenstrijdige reacties. Pff, wat burgerlijk weer zeg.

-Als we dit allemaal mooi en normaal gaan vinden wordt straks heel de zorg afgeschaft . Een spuitje of pil per persoon is dan voldoende!

-Zullen we gehandicapten dan ook maar met liefde uit hun lijden helpen? Die hebben net als die oude mensen toch ook geen leven in die tehuizen? De regering maakt hun leven ook moeilijk met alle bezuinigingen. Geen ellende en pijn meer, gewoon rustig sterven. Gelijk een zorg minder en heel veel geld bespaard.

-Ik betreur het dat de maatschappij dit goed vind van het echtpaar.

-OMG, wat ben ik blij dat wij de Islaam hebben. Mensen plegen een moord en een ander zegt dat hij dat heel moedig, mooi, waardig of respectvol vindt.

Er is een enkel tegengeluid. Moslims, die geloven in een leven na de dood, juichen deze praktijk en de massale goedkeuring niet toe. Anderen wijzen op ongewenste gevolgen. De omgeving duwt mensen in deze richting, mede door het creëren van omstandigheden. Een ferm christelijk geluid ben ik niet tegengekomen, heb ik althans niet gelezen.

  • Hoe komt het toch dat (een deel van) de publieke opinie hier zo positief over is? Ik wil het verder niet hebben over de ethische implicaties van deze opinie. Wel over hoe wij in het getuigend gesprek met deze manier van denken moeten omgaan. Omdat ik denk dat het verstrekkende gevolgen heeft.

Mijn leven is niet van mij alleen.
Kees van der Staaij (SGP) deed de volgende uitspraak: ‘Een nog verdergaande liberalisering van euthanasie is niet modern of progressief.’ Schrijver Arnon Grunberg viel hem daarin bij: ‘Om te beginnen is het niet evident dat het leven van onszelf is. Ik ben een vurige individualist, maar mijn leven is ook van mijn moeder, en misschien nog van anderen in mijn omgeving. Verder is het een illusie dat een pijnloos leven mogelijk is. Het verlies in het Westen van het gevoel van het tragische is gevaarlijk. Leven is tragisch, maar daarom ook gelukkig en komisch.’

Blijkbaar is die niet door ons als individu alleen te bepalen. Heel wat commentatoren op Faceboook, op de dood van David en Willemke, gingen luchtig voorbij aan de gevolgen voor de omgeving, de nabestaanden. Ik lees daar op heel veel plekken over, dat nabestaanden met enorme psychische problemen achterblijven, met frustraties en vragen omdat iemand eigenmachtig besloot ‘uit te stappen’.

Kostbaar
De uiterste gevolgtrekking van de individuele waardebepaling van het leven is nihilisme. Omdat we het niet kunnen bedenken, omdat we geen solide en duurzame gezamenlijke waarde kunnen vaststellen, concluderen we maar dat het leven zoveel waard is als een gek er op dat moment voor geeft. Gemakshalve ontkoppelen we het leven dan ook nog van het individu. Dat dat uiteindelijk tot totale minachting leidt mag duidelijk zijn.

Advertenties

About this entry