HhhH, over Reinhard Heidrich

IMG_0566

De serie HhhH, uitgezonden door de VPRO, maakte diepe indruk op me. Van Reinhard Heidrich wordt een nauwkeurig portret getekend, op grond van feiten, niet van aannames. Deze man had zich tot doel gesteld om Europa Jüdenfrei te maken. Deportatie naar Madagaskar? Als dat kan: prima. Het gebeurt niet. Er gebeurt iets veel gruwelijkers, de Shoah.

Ik weet niet hoe het jou vergaat, lezer, maar in mijn hoofd gebeurt iets vreemds. Het gegeven dat de Nazi’s Joden, Zigeuners (Roma, Sinti), homosexuelen, communisten, verstandelijk beperkten, politieke tegenstanders, ach, wie ook maar, van het leven beroven, begin ik ‘gewoon’ te vinden. De beelden en teksten van de uitzending helpen wel om opnieuw verbijsterd te raken. Het gaat nu ook over Heidrich. Echtgenoot, vader, ambitieus bestuurder. Hij speelde viool, hield van de schermsport, hield skivakanties, staat met zijn gezin op foto’s en films, waar hij speelt met zijn kinderen, zijn vrouw omhelst, een boek leest, wat luiert in de zon. Een gewone man. Net als jij en ik.

Adolf Eichmann bedacht de term ‘Endlösung der Jüdenfrage’, Heidrich zette de uitvoering ervan op. Gründlich. Aktion Reinhard, genoemd naar Reinhard Heidrich, begon met de moorden door Einsatzgruppen. Speciale eenheden van SS, onder leiding van de Sicherheitsdienst en de Sicherheitspolizei. Einsatz, Sicherheit, wat een neutrale termen, onschuldig bijna. Wie bedenkt zoiets? Heidrich doet het. 1,3 miljoen Joden zijn vermoord door leden van Einsatzgruppen. Omdat deze mensen gaandeweg krankzinnig werden, werd overgaan op vergassing. Eerst in gesloten laadruimen van vrachtwagens, daarna in gaskamers van concentratiekampen.

We hebben de neiging om kwaad van deze proporties op een afstand te houden. Heidrich kreeg bijnamen. Het Blonde Beest, de hersenen van Himmler, de beul van Praag, de man met het ijzeren hart. Waarom? Omdat we niet willen dat het kwaad zo banaal is en zo dichtbij komt. We maken van de man een monster, we ontmenselijken hem. Dat voelt veiliger. Maar dat is het niet.

Ik las het boek HhhH in Praag, op bezoek bij vrienden. Ik liep langs de kerk waar de twee Tsjecho-Slowaakse parachutisten, gedropt vanuit Engeland, hun repatriëring naar Engeland afwachtten, nadat ze met uiteindelijk succes de aanslag hadden gepleegd.

Heilige-Cyrillus en Heilige-Methodiuskerk

In de kerk heeft zich een drama afgespeeld. ‘De nazi-autoriteiten hielden de weken daarna een klopjacht op de twee mannen. Na het verraad van Karel Čurda werden ze samen met vijf andere paratroepen in de Heilige-Cyrillus en Heilige-Methodiuskerk in Praag gevonden. De zeven mannen wisten bijna acht uur stand te houden tegen de overmacht van achthonderd SS’ers, maar uiteindelijk zagen zij zich genoodzaakt zelfmoord te plegen om arrestatie te voorkomen.’

Advertenties

About this entry