Simone van Saarloos wil anders ervaren worden


OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Vrouw-zijn is niet vanzelfsprekend: er gaat een voortdurend zoeken, proberen en definiëren aan vooraf, stelt Simone van Saarloos.

‘Als ik op straat loop en er wordt ‘Hé schatje’ geroepen of er wordt gefloten, of het hoofd wordt gebogen om tussen mijn langsfietsende benen te kunnen kijken en vervolgens wordt er omgedraaid om ook van achter zicht te krijgen, dan weet ik dat ik honderd procent gelukt ben.

 Het is de bevestiging van mijn vrouwelijkheid waarvan ik nog altijd niet zeker ben hoe ik die verworven heb.’

Bullshit, zegt Simone: ik ben mijn borsten, ik ben mijn blonde haar.

‘Wel is het mogelijk een wereld te wensen waarin we minder gericht zijn op de man-vrouwverdeling die nu als vanzelfsprekend bestaat. Logisch vinden we het, dat marketeers als eerste vaststellen voor welke sekse een product is bedoeld. Logisch, want sekse is nu eenmaal het eerste wat je ziet. En het zou inderdaad belachelijk zijn om ons geslacht te ontkennen, maar dat wij het man-vrouwonderscheid zo belangrijk vinden, zegt meer over onze focus en blik, dan over onze hormonen.’

In Vrij Nederland schrijft Simone Saarloos een voor mij toch nog lastig leesbaar artikel: Fenomenaal Feminist. Ze heeft een goede pen en weet mijn aandacht te pakken. Daar ligt het dus niet aan. Het komt -denk ik- door de intro. Ze beschrijft hoe haar geslachtskenmerken steeds meer onderdeel van haar identiteit worden. Dat doet ze door mij als lezer, als man, naar een vrouw te laten kijken. Mannen kijken naar vrouwen. Mannen kijken naar de borsten en de billen van vrouwen. En ze zijn nieuwsgierig naar wat zich tussen haar benen bevindt. Natuurlijk ook naar haar gezicht en haren. Zo zijn mannen.

Zijn mannen zo? Eerlijk gezegd: ik voel me betrapt, maar ook weggezet. Ik ben als man toch meer dan een ‘vrouwenkijker’? Ik zal niet ontkennen dat ik gemakkelijk visueel te prikkelen ben. Ik zal ook niet ontkennen dat onze cultuur zo is ingericht. Kijk eens om je heen en meet grofweg hoeveel huid je ziet bij mannen en bij vrouwen. Of het nou winter is of zomer, vrouwen laten veel meer van zichzelf zien dan mannen. In het echt, maar ook op billboards en alle andere reclame-uitingen. Waarom eigenlijk? Waarom benadrukken vrouwen sowieso hun uiterlijke kenmerken meer dan mannen? Er wordt van alles en nog wat geaccentueerd: ogen, lippen, wangen, haren, nagels, benen, borsten, billen. Gewoon is niet goed genoeg. Het gebeurt door kleur, door extra versiering, door kleding of schoeisel. Echt alles wordt uit de kast gehaald om vooral opgemerkt te worden. Is het je opgevallen dat vrouwen zich hullen in geuren, meer dan mannen? Het ontlokt me bijna de opmerking dat Simone niet raar moet opkijken als ze opgemerkt wordt. Ze speelt het spel gewoon mee. Toch? Is die vraag nu zo moeilijk te beantwoorden, ‘hoe ze de bevestiging van haar vrouwelijkheid verworven heeft?’

Van Saarloos wil af van de sterke benadrukking van onze sekse, zoals dat nu gebeurt. Ze wil dat we -dat zijn we gezamenlijk, als mensen- elkaar tegemoet treden en bejegenen op grond van andere criteria. Zoals ze in haar artikel aanhaalt bijvoorbeeld: India Arie (‘My mama said a lady ain’t what she wears but what she knows’). Hedendaagse feministen gaan niet meer bh-loos gekleed in tuinbroeken, zonder ook maar iets aan hun haar of verdere uiterlijk te doen door het leven. Op de een of andere manier hebben ze het algemeen gangbare beeld van een vrouw zoals dat in onze samenleving opgeld doet geïntegreerd. Ik begrijp het niet helemaal, want in dat gangbare beeld zit toch het een en ander dat aandacht trekt naar het uiterlijk. Als ik daar dan verder over nadenk komt bij mij de vraag op of dat dan toch typisch vrouwelijk is, of meer vrouwelijk dan mannelijk. Natuurlijk, mannen besteden ook (meer) aandacht aan hun uiterlijk, maar in verhouding toch nog minder dan vrouwen.

Ze komt er zelf ook niet uit, bekent ze: ‘Wanneer identiteit een constructie is en er geen handleiding bestaat die voor iedereen geldt, welke vorm en invulling kies ik dan?’ Als ik wat mag zeggen: kies in ieder geval zelf, want anders wordt er voor je gekozen. Ze schrijft en publiceert en gaat daardoor met haar lezer in gesprek. Met mij bijvoorbeeld, anders zou ik er nu niet over schrijven. Ik moet denken aan een ijzersterke tekst van een Amerikaanse voorvechtster voor afschaffing van de slavernij, Sojourner Truth, een zwarte ex-slavin. Alleen haar naam al is intrigerend. Maar luister naar haar toespraak uit 1851, geacteerd door Kerry Washington.

Voorval

Tijdens mijn college Kunst & Cultuur sneed ik het thema ‘vrouwonvriendelijkheid in de kunst’ aan en toonde ik voorbeelden van vrouwelijke naakten waarbij dat duidelijk werd. De vrouwelijke studenten werden er ongemakkelijk van. Waarvan? Van het feit dat hen een ideaalbeeld van het vrouwelijk lichaam werd opgedrongen. Vrouwen lijden daaronder. Liever hadden ze dat ik dat niet genoemd had. Bij de evaluatie van het vak kwam het nog eens terug. ‘Moest een man van in de vijftig eigenlijke zulk soort voorbeelden tonen?’ Mijn wedervraag, wie het dan wel moest doen, werd niet beantwoord. En de reden waarom ik het had gedaan kwam ze pas later weer te binnen. Ik was blijkbaar weggezet als een ‘vrouwenkijker’. Ik heb dat op de koop toe genomen. Door het stilzwijgen over gangbare bejegening van vrouw en man te doorbreken wil ik – op zijn minst bij deze studenten- de vanzelfsprekendheid opheffen. Van Saarloos wordt niet moe om de bezinning hierover aan de gang te houden. Ik ben haar erkentelijk. Ik denk niet dat het een klein thema is. De bejegening van vrouwen zet zich vast in hun hoofden. En in dat van mannen. Kijk maar eens naar dit filmpje

 

Advertisements

About this entry