Mater Dolorosa

1400040_584180671617966_1547328199_o

Helemaal onder in het Rijks Museum, loop ik haar tegemoet en sta perplex. Fel aangelicht, net iets lager dan ooghoogte, staat ze daar, heel alleen. Maria, moeder van smarten. De Mater Dolorosa. Mijn lief schildert op dit moment een portret van Maria. Ze gebruikt foto’s van een sculptuur van Gislebertus van Autun. We zagen het afgelopen zomer: de Maagd op de vlucht naar Egypte.

DSC_5071

Dat was nog maar het begin. Het begon al met de zwangerschap, als ongehuwd meisje. Toen de bevalling, ver van huis. En de bedreiging daarna, door Herodus. Vandaar de vlucht, helemaal naar Egypte. Later neemt de carrière van haar zoon een vlucht. Om even snel weer in te storten. Hij eindigt als een veroordeelde misdadiger aan een kruis, een van de wreedste executies. Terecht noemen ze je dan Moeder van Smarten.

‘Deze indringende buste van Maria, bedroefd om haar gestorven zoon Jezus, werd waarschijnlijk gemaakt door Pietro Torrigiani, een in Brugge wonende Italiaan in dienst van aartshertogin Margaretha van Oostenrijk. Voor Margaretha, zelf een treurende weduwe, had het thema van Maria’s rouw grote betekenis. Door het levens-echte karakter van het beeld was het gemakkelijk zich in Maria’s verdriet in te leven.’

Omschrijving van het object: ‘Gepolychromeerde terracotta buste van Maria, met treurende gelaatsexpressie; ze draagt een blauwe mantel die om haar hoofd en schouders is geslagen en aan de onderzijde om haar armen is gewikkeld. Onder de mantel een witte hoofd- en kindoek. In het gezicht zijn allerlei details aangegeven, zoals wenkbrauwen, oogleden, tanden in de licht geopende mond. Achterzijde gesloten behoudens een poortvormige opening aan de onderzijde.’

‘Een door verdriet getekende vrouw’

Van terracotta, beschilderd met olieverf. Ik kan me bijna niet voorstellen dat dit werk dateert uit 1510. Het is zo naturalistisch, dat het hedendaags aandoet. Het is ontdaan van alle smuk. Dit is niet de ‘Koningin des Hemels, de Medeverlosseres, de Sterre der Zee’. Dit is een door verdriet getekende vrouw. Als het waar is dat deze buste in opdracht van de aartshertogin is gemaakt, dan heeft ze het kunstobject gebruikt op een manier waarop we vandaag de dag nog steeds met kunst omgaan. We verlenen onze eigen betekenis aan kunst. Onafhankelijk van wat de kunstenaar er aan betekenis aan verleend heeft. Ondertussen houdt mij de vraag bezig waarom deze buste mij nu zo raakt. Ik hoef me dat natuurlijk niet bewust te worden. Kijken, alleen kijken, dat is genoeg.

1400143_584180728284627_187515893_o

1396189_584180708284629_1440797521_o

1382520_584180614951305_269148856_o

Kijk eens naar de diepe frons op haar voorhoofd, de rimpel op de brug van haar neus. De wallen onder haar ogen. Ze huilt nu niet, maar kijkt verwezen. Haar blik dwaalt in het niets. Voor haar geestesoog ziet ze haar zoon, terwijl hij nog klein is, terwijl hij opgroeit, een man wordt. Herinneringen, wellicht ook aan de laatste uren van zijn leven. Of zelfs later nog, als ze zijn ontzielde lichaam in haar armen houdt.

Advertenties

About this entry