St. Cäcilien in Köln

St. Cäcilien is niet meer als gebedshuis in gebruik. De Augustinessen zul je er niet meer aantreffen. Deze Romaanse kerk maakt deel uit van Museum Schnütgen, waar christelijke ‘kunst’ en gebruiksvoorwerpen worden bewaard en tentoongesteld.

‘Das Museum wurde nicht nur zu einem der wichtigsten Plätze für die Erforschung und Ausstellung mittelalterlicher Kunst in Europa und Nordamerika, sondern auch zu einem Ort, an dem man die Kunst vom frühen Mittelalter bis zum Ausgang des Barock im einzigartigen Ambiente eines mittelalterlichen Kirchenbaus erleben kann.’

De meeste indruk maakten op mij de voorwerpen uit de vroege Middeleeuwen. Het museum verzamelt christelijke kunst tot en met de Barok. Het is interessant om de ontwikkelingen door de eeuwen heen te zien. Heel duidelijk is dat zichtbaar aan de gestalte van de gekruisigde Christus. De vroegste beelden laten een fiere gestalte zien, die triomfeert over de dood. Zijn lichaam is ongebroken, de verwondingen zijn gering. Vaak is hij nog voorzien van een aureool. Gaandeweg buigt zijn hoofd en wordt zijn lichaam gebogen, worden de wonden indrukwekkender, stroomt het bloed rijkelijk en is pijn van zijn gezicht te lezen. Hij wordt geflankeerd door personen, vaak Maria en de apostel Johannes, die hun medelijden en verdriet tot uitdrukking brengen. In de late Middeleeuwen hangt er een getormenteerd en uitgemergeld lichaam aan het kruis. Ook wordt Jezus afgebeeld tijdens de martelingen voorafgaand aan de kruisiging en tijdens de afname van het kruis. Zijn lijden en sterven staan centraal en van triomf is geen sprake meer. Aan de hand van een groot aantal crucifixen wordt dat in het museum aannemelijk gemaakt.

Middeleeuwse kunst

Snijwerk in ivoor en hout, goudsmeedkunst, kostbaar gesteente, geschriften verluchtigd met miniaturen, cultische gewaden en beelden, veel beelden zijn er te vinden. Ik kan daar echt in opgaan en heel  lang kijken naar bijvoorbeeld alle details van een houtsnijwerk dat de verering van het Kind door de drie koningen verbeeldt. Ik zie de Middeleeuwen tot leven komen. Want de omgeving waarin de aanbidding zich afspeelt is voluit Middeleeuws: de herberg, de omstanders, de stad in de verte, de personages, hun kleding en uitrusting, de stad in de verte, de bezigheden van de mensen, alles is geplaatst in de tijd van de kunstenaar en de toeschouwer.  Ik verbaas me over de onbevangenheid waarmee de maker een verhaal uit een volstrekt andere tijd en cultuur weet te plaatsen in die van hemzelf. Is er bij de afbeelding van Jezus, Maria, de apostelen en en groot aantal heiligen een vrij strikte code over de wijze van afbeelding, bij de figuranten en een aantal andere personages had de kunstenaar de vrije hand. Er is veel van alles. Waar wij in Nederland in het Catharijneconvent materiaal tonen uit heel Nederland is er hier sprake van materiaal uit Keulen en omgeving. Ik vind het bezoek bijzonder de moeite waard. St Cäcilien heb ik nu ook gezien, alle twaalf Romaanse kerken in hartje Keulen ken ik nu. Sommige vragen erom vaker bezocht te worden, als een soort bedevaartsoord. Dus ik kom terug.

Tweeling

Het Museum Schnütgen huist (deels) in hetzelfde nieuwe gebouw als het Rautenstrauch-Joest-Museum. Dat laatste is te vergelijken met het Volkenkundig museum in Leiden.


About this entry