La Double Vie de Veronique

Films van Kieslowski kunnen op mijn belangstelling rekenen, dus ook La Double Vie de Veronique. Irène Jacob (Trois Couleurs Rouge) speelt zowel de Poolse Veronika als de Franse Véronique. In enkele flitsen zien we een meisje opgroeien tot een mooie jonge vrouw. Dan neemt de film de tijd om Veronika te leren kennen. Kieslowski geeft niet veel weg, er is volop gelegenheid je eigen invulling te geven. Waar is Veronika’s moeder? Geen idee. We zien en horen haar zingen, dat is haar leven, haar passie. Na wikken en wegen besluit ze in te trekken bij een tante, in Krakow. Toevallig(?) woont ze een koorrepetitie bij en kan haar mond niet houden. Zo wordt ze ontdekt en opgeleid tot soliste. Tijdens een uitvoering (haar eerste?) sterft ze. Er waren wel enige aanwijzingen dat ze een hartkwaal had, toch komt het onverwacht.

Levens ontmoeten elkaar rakelings

Terwijl in de straten en op de pleinen van Krakow gevechten uitbreken tussen demonstranten en de oproerpolitie ziet Veronika een groep toeristen die de bus in vlucht. Een toeriste is haar evenbeeld. Veronika ziet haar, zij ziet Veronika niet, maar fotografeert haar wel tijdens een paar shots in het wilde weg. Dan vertrekt de bus.

Veronika wordt begraven, de camera registreert vanuit de kuil de kluiten aarde die de kist bedekken.

Veronique

We ontmoeten Veronique als jonge vrouw. Ze heeft plots verdriet, alsof ze ineens alleen is. Ze besluit haar muziekopleiding af te breken tot groot verdriet en woede van haar leraar. Ze bezoekt haar vader, weduwnaar, en probeert hem duidelijk te maken wat ze ervaren heeft.

Poppenspel

Haar lokaal blijkt op een middag niet beschikbaar: er wordt een voorstelling gegeven door een poppenspeler. Ze ziet door een spiegel de man aan het werk. Hij blijkt kinderboeken te schrijven. Er volgen een aantal vluchtige ontmoetingen, bijna de moeite niet waard. Dan krijgt ze geheimzinnige post: een veter, een geluidsopname. Ze speurt en ontmoet uiteindelijk de poppenspeler. Hij is de afzender. Het blijkt een experiment dat hij heeft opgezet voor een nieuw boek. Geschokt door die ontdekking verlaat ze het café, ze wil niet meer met hem te maken hebben. Hij pakt haar spoor op en staat voor haar op het moment dat ze incheckt in een hotel. Ze delen de kamer. Ze vertelt hem wat hij weten wil en keert haar tas voor hem om. Hij ontdekt op een contactafdruk van haar foto’s uit Krakow haar evenbeeld. Op dat moment realiseert Veronique zich (min of meer) wat er gebeurd is.

De poppenspeler

Op een nacht wordt Veronique wakker en ontdekt dat de poppenspeler (ze delen op dat moment het bed) is opgestaan. Hij is aan het werk en maakt twee poppen naar haar evenbeeld (“Ze gaan snel stuk”). We krijgen geen hoogte van haar reactie, maar gaandeweg wordt duidelijk dat de verhalen die de poppenspeler bedenkt, schrijft en speelt een rol spelen in het leven van beide vrouwen. Nergens wordt dat expliciet. Het lijkt Veronique niet te bevallen.

Deus ex machina?

Een poppenspeler is de baas over zijn poppen. Hij trekt aan de touwtjes en hun lot ligt in zijn handen. De vraag dringt zich op of Alexandre de dood van Veronika op zijn geweten heeft. Het is duidelijk dat hij het leven van Veronique (tijdelijk) manipuleert, maar niet op een bovennatuurlijke wijze. En toch krijg je er de vinger niet helemaal achter. Als kijker ontwikkel ik antipathie voor Alexandre. In het echte leven laat hij zichzelf niet zien en vraagt hij veel van de ander. Zijn relatie met Veronique is niet in balans. Alexandre zelf vraagt zich ondertussen af of hij ook niet ‘bespeeld’ wordt. Heeft hij dit spel bedacht of is het hem ingefluisterd? Hij raakt doordat hij Veronique ontmoet aan een onvermoed mysterie.

Conclusio / applicatio

Wie heeft bij tijd en wijle niet het gevoel dat hij geleefd wordt? Dat onzichtbare krachten zijn leven sturen en dat je er niets over te zeggen hebt? Uiteindelijk kom je tot de slotsom dat, ook al zou dat zo zijn, je toch zelf verantwoordelijkheid draagt voor je keuzes. We treffen Veronique een keer aan op de afdeling cardiologie, Veronika zien we af en toe naar haar borst grijpen van de pijn. Er zijn meer van dit soort subtiele aanwijzingen: beide vrouwen wrijven met het metaal van hun ring langs hun oog. Beiden hebben een doorzichtige knikker met sterren, beiden zijn muzikaal, beiden hebben een band met hun vader, de moeders zijn afwezig. Ik raak als kijker doordrongen van het dubbel in het leven: het is een mix van lot en eigen keuzes. Deze mix is het hoogst haalbare. Het gaat in dat geval dus minstens over coping… De film blijft me nog dagen ‘achtervolgen’. Knap als je zo kunt filmen. Kieslowski gaf in interviews niets prijs over de bedoeling van de film. Elke interpretatie die hem werd voorgelegd keurde hij goed. We worden van hem dus niet wijzer. Ik vind dat ook wel mooi, om het zelf uit te zoeken zonder dat ik ooit te horen krijgt of het wel goed is. Daarin lijkt de film op het echte leven. Ik heb uiteraard nogal wat vragen over: het gevoel dat je niet alleen bent, leeft dat breder? Kennen meer mensen dat? Is het te vergelijken met ons verlangen naar buitenaards leven of leven aan gene zijde? Is de mens sinds de Verlichting (en de dood van God daarin) alleen en eenzaam? Ik blijf kijken…

Advertenties

About this entry