Lausanne, de kathedraal

Het is het mooiste gotische bouwwerk in heel Zwitserland. De kathedraal ligt hoog, ik kwam via stijgende straatjes en een overdekte trap vlak voor het portaal uit. Daar staat hij, in het portaal, Mozes, met die potsierlijke hoorntjes op zijn hoofd. Hij heeft in zijn rechterhand een boek met de latijnse getallen van 1 tot en met 10, verwijzend naar de tien woorden van God. Mozes van Michelangelo, in San Pietro in Vincoli, Rome, heeft ook hoorns op zijn hoofd. Deze merkwaardige uitbeelding is veroorzaakt door een vertaalfout. In de oorspronkelijk Hebreeuwse tekst staat dat het gezicht van Mozes straalde. Hij had de berg Sinaï in de gelijknamige woestijn beklommen en verbleef daar veertig dagen en nachten. Hij heeft daar een godservaring gehad en de tien woorden ontvangen. Toen hij terugkeerde straalde zijn gezicht zo dat zijn volksgenoten het niet konden verdragen. Het Hebreeuwse woord kan zowel met ‘stralend’ als met ‘gehoornd’ vertaald worden. Het is nog mogelijk dat de schrijver bedoelde dat er stralen in de vorm van hoorns van zijn gezicht schenen. In ieder geval, in de Vulgata, de latijnse vertaling van de hebreeuwse bijbel kwam het verkeerd vertaald terecht. En daarom zijn er van deze merkwaardige afbeeldingen van Mozes.

Onze Lieve Vrouwe

In 1175 werd met de bouw begonnen en 1275 wijdde paus Gregorius X de kathedraal aan de heilige Maagd. Pelgrims bezochten het goud met zilveren beeld van de Maagd. De kathedraal is een voorbeeld van de Franse Gotiek. Lausanne maakte lange tijd deel uit van het hertogdom van Savoi. In 1536 veroverde Bern de stad en de protestanten ontdeden de kathedraal van alles wat rooms-katholiek was: ze smolten het beeld om tot munten, verwijderden alle beelden, altaren en het koor. De kerk was voortaan een protestants bedehuis. De soep werd toen heel wat heter gegeten dan nu. Ik vind wel dat door het ‘strippen’ van het gebouw de oorspronkelijke architectuur beter zichtbaar is. Protestanten en Katholieken stonden in 1536 lijnrecht tegenover elkaar. In 1803 werd het zelfstandige kanton Vaud in deze kathedraal uitgeroepen.

Het roosvenster

Het prachtige roosvenster uit de dertiende eeuw is bewaard gebleven op het centrale deel na. De tekens van de dierenriem zijn gekoppeld aan bepaalde beroepen en hier uitgebeeld. Zo wordt bijvoorbeeld in maart (teken is de Ram) het snoeien van de wijnstokken uitgebeeld of het graven in de aarde.

Het orgel

Het orgel zweeg tijdens ons bezoek maar zag er indrukwekkend uit. Het schijnt zevenduizend pijpen te tellen en het is een van de kostbaarste instrumenten ter wereld. Dit jonge instrument (2003) kan vier genres vertolken: Klassiek Frans, Symfonisch Frans, Romantisch Frans en Noord-Duitse Barok. Ik beken maar eerlijk dat ik niet zo’n orgelfan ben. Teveel Feike Asma toegediend gekregen in mijn jonge jaren. Ik begin orgelwerken van Bach stilletjes aan te waarderen, dus wie weet.

Het beschildere portaal

Een van de grootste kunsthistorische schatten is het beschilderde portaal. Op de beelden die het versieren zijn, hoewel hier en daar sterk vervaagd, de oorspronkelijke kleuren en beschilderingen nog te zien. Ik vind ze veel natuurlijker ogen dan de meeste beelden die je op kathedralen ziet. Ze zijn levendiger en sprekender, er schuilt meer dynamiek in. Het portaal is nu goed beschermd doordat er een kleine zaal omheen gebouwd is. Het is de plek waar ik het langst geweest ben. Het vakmanschap, de kundigheid, maar ook de artisticiteit, het komt allemaal tot uiting bij deze beeldengroepen. Ik kan slechts gissen naar de reden waarom kerkelijke en wereldlijke heersers deze prachtige kathedraal op deze plek hebben laten bouwen. Mensen die haar bezochten, of het nu inwoners van Lausanne waren of pelgrims die het beeld van Maria kwamen vereren, ze zijn erlangs gelopen en het heeft hen wat gedaan. Het heeft mij in ieder geval wat gedaan. de makers hebben met hun beelden wat willen zeggen. Natuurlijk zaten ze in een strak stramien. Iedere heilige werd afgebeeld met vaste attributen. De clerus zou artistieke vrijheden niet kunnen waarderen. Toch hebben ze hun handtekening achtergelaten. Zij hebben deze beelden de oogopslag en de lichaamshouding gegeven. Ik ervaar -en interpreteer- vriendelijkheid en een zacht aandringen om wat de beelden tonen ter harte te nemen.


About this entry