Het begin van Nederland-2

Het schijnt toch een serieus plan te zijn, die herbouw van het schip van de Dom te Utrecht: Herbouw Domkerk. Het plein dat er nu ligt is een ‘nutteloos waaigat’. En de voorkeur gaat uit naar een Middeleeuws bouwproject. Benieuwd wat de Arbodienst daar van vindt… Maar de Protestantse gemeente van Utrecht maakt bezwaar. “Is de Dom niet al groot genoeg?”, kopt Trouw. “Een kerk bouw je ter meerdere glorie van God. Dat is niet het geval in dit plan.” Die twee uitspraken geven me te denken. Bram Schriever, de voorzitter van de kerkenraad van het Citypastoraat Domkerk zou toch beter moeten weten. Kathedralen waren indertijd minstens ook prestigeobjecten waarmee steden en bisdommen elkaar naar de kroon staken. Dat het verkocht werd als eerbetoon aan God, tja. En dat eerste argument, dat de Dom al groot genoeg is. Voor de kerkgangers die er nu komen is ie eigenlijk al te groot. En als dat aantal slinkt -en daar ziet het naar uit- wordt ie alleen maar veel te groter… maar kathedralen werden niet gebouwd om gelovigen te herbergen. Een typisch protestantse blik op een Rooms-katholiek kerkgebouw. Een plek als de Dom is er om in en uit te lopen, stil te worden, een kaarsje aan te steken, te bidden, een goed gesprek te zoeken, een middaggebed te houden, een concert bij te wonen, dat soort dingen. En waarom zouden we het herbouwde middenschip aan het koor en de zijbeuken toevoegen? Waarom zouden we er geen andere bestemming aan geven? Ik ben het met Arie Noordermeer eens: wij gaan niet over het gebruik, dat eventueel over 50 jaar plaats gaat vinden. Dat is aan een volgende generatie. Noordermeer wil een avontuur beginnen. Volgens mij was de bouw van elke kathedraal een avontuur. We kunnen ons dat nauwelijks voorstellen nu we deze giganten uit de Middeleeuwen zien staan, de tijd trotserend. Maar wie zich verdiept in de bouwplannen van weleer, wie nagaat op welke grond ze verrezen, wie de levensverwachting van de Middeleeuwer kent, die kan niet anders dan concluderen dat er een groot geloof nodig was om zoiets te beginnen. Het stelt me stevig teleur dat Bram Schriever en Peter Klusener, beiden van de kerk, zich zo sceptisch uitlaten, zo op hun kerkelijke strepen gaan staan, zo blijven steken in hokjesdenken. En dan dat dreigement: we staan kerkelijke grond niet zomaar af voor dit plan.

Schriever en Klusener zien hun eigen einde (ook kerkelijk) naderen en kunnen zich niet voorstellen dat de wereld door draait als zij er niet meer zijn*. Noordermeer kan het wel. En daarom wil hij de Dom herstellen. Geen mens weet hoe het christendom er over 50 jaar uit ziet. De afgelopen verkiezingen hebben wellicht een aanwijzing gegeven: het is afgelopen met de verzuiling. De instituten zijn passé. Dat kan je betreuren, maar dat doe je alleen als je er geen andere mogelijkheden voor terug ziet. En die zie ik wel. Christenen hebben geen speciale gebouwen zoals kerken nodig om te geloven. Ze hebben geen speciale partijen nodig om maatschappelijk ge-engageerd te zijn. De zuilen van weleer werken eerder belemmerend.

Niet het plan uit 2009, een schip van staal en glas. Hoe sympathiek ook, dat plan van Henk van Zeeland, ik zie toch liever een poging om het schip te herstellen. En die Middeleeuwse wijze van bouwen, dat lijkt me een spektakel. Maak er mooie loopbruggen bij en een uitkijktoren, zodat bezoekers de bouwlieden op de vingers kunnen kijken. En omdat het zo lang duurt ga ik er telkens naar toe om de vorderingen in ogenschouw te nemen. Met de vordering van de bouw zal de vraag rijzen naar de bestemming van het schip. En wie dan het koor en de zijbeuken bewoont? De Protestantse gemeente? De overgebleven -kerkelijk georganiseerde- christenen? Of is het een moskee geworden? Wie zal het zeggen…

* uitspraak van mijn lief

Advertenties

About this entry