Alles is economie, maar economie is ook niet alles

Ze kunnen er niks aan doen, maar liberalen en neoliberalen hebben geen boodschap aan ideologische standpunten. Dat is met het liberalisme gegeven.

“De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) wil een Nederland waar mensen de ruimte krijgen. De ruimte om iets buitengewoons te maken van hun leven. Om het leven niet zomaar voorbij te laten gaan, maar het juist met verve te leven. De VVD wil er zijn voor ieder die iets van zijn of haar leven wil maken. Door mensen niet afhankelijk te maken van de overheid maar hen te helpen op eigen benen te staan. De VVD is een liberale partij. Zij beschouwt de individuele vrijheid, zowel in geestelijk als in materieel opzicht, als het hoogste goed. Ieder mens heeft recht op vrijheid van meningsuiting en op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, integriteit van het eigen lichaam en zelfbeschikking.”

Bolkestein heeft jaren geleden geopperd dat de VVD het Joods-christelijk-humanistisch gedachtegoed in de beginselen van de partij moest integreren. Daar wilde men toen niet van weten. Deze wortels van onze cultuur worden er nu wel genoemd. Het voorstel van Bolkestein gaf de armoede van het liberalisme aan: het is een lege ideologie. Dat is goed te merken aan het optreden van de VVD in de verkiezingsstrijd: de partij voelt zich als een vis in het water in een campagne die gedomineerd wordt door de getallen van het CPB. Het lukt maar niet om Rutte en andere VVDers zich te laten uitspreken over immateriële zaken. Rutte is wel eerlijk. Hij komt er voor uit dat een bijstandsmoeder die niet in de gelegenheid is om te gaan werken beter niet op de VVD kan gaan stemmen. Ondertussen komt er wel een verbijsterende werkelijkheid boven: als de VVD aan de macht komt worden degenen die afhankelijk zijn van het sociale vangnet armer en degenen die zich wel kunnen redden rijker. Dat levert segregatie op en dat veroorzaakt sociale onrust. De samenleving die Rutte voor ogen staat gaat lijken op de Amerikaanse. Ik vind dat geen aanlokkelijk perspectief. “Wij laten niemand in dozen slapen”, hoorde ik gisteren een VVDer zeggen. Ik neem aan dat hij het geruststellend bedoelde. De VVD is in vergelijking met andere partijen in Europa de meest sociale. En ze zullen ook nooit in staat zijn hun programma ongeschonden door de onderhandelingen te krijgen. Dus de soep wordt altijd minder heet gegeten dan hij wordt opgediend. Maar de intenties staan me niet aan.

De andere liberalen, D66, meer neo-liberaal, zijn een stuk socialer. Maar ook daar proef ik een oud liberaal denkbeeld: een behendige staat tegenover de individuele burger. Ik hoorde Pechthold klagen over het feit dat de sociale partners buiten de regering om allerlei zaken aan het regelen waren. Hij vond het niet kunnen. De staat regeert, de burger is eerder consument die staatsdiensten afneemt. Diep in zijn  hart vindt hij een sterk en vitaal maatschappelijk middenveld onacceptabel. Dat zul je hem nooit horen zeggen natuurlijk. Ik vind de oneliners van Pechthold behoorlijk materialistisch en individualistisch. Natuurlijk zijn ze ongenuanceerd. maar ze zijn niet onwaar in die zin dat ze wel degelijk weergeven waar de partij voor staat.

Als je werkelijk vindt dat wat Nederland echt Nederland maakt behouden moet blijven, als je echt vindt dat dit land, deze samenleving, deze cultuur er ook in de toekomst moet zijn, dan moet je vooral op die partijen stemmen die het maatschappelijk middenveld overeind houden. Want ons land functioneert maar gedeeltelijk door wat er in Den Haag wordt bedacht. Het echte cement en de echte Haarlemmer olie bevinden zich op andere plekken. Er zijn nu een aantal partijen die de verkiezingstrom hebben geroerd door een aantal problemen uit te vergroten en de kiezer angst hebben aangejaagd. En angst is een slechte raadgever.

Ik heb in de politieke debatten de afgelopen tijd inhoud en diepgang gemist. Er was geen uitwisseling van standpunten en denkbeelden, maar van procenten en bedragen. Volgende keer beter…


About this entry