Sankt Pantaleon, Keulen

Achter een muur (voormalig kloosterterrein), op een heuvel ligt de imposante kerk Sankt Pantaleon.
Van oorsprong een Bendictijner abdij. De kerk is Ottoons, dus pre-romaans, met karolingische invloeden. De westzijde is vrijwel onveranderd gebleven, de kerk zelf is later romaans uitgebreid. De monumentale westelijke dwarsvesting is een bekend voorbeeld van de Ottoonse bouwstijl. Dit is het enige onderdeel van de kerk dat in hoofdzaak tot de dag van vandaag onveranderd is gebleven. Het per verdieping aangebrachte en voornamelijk in een donkere steen uitgevoerde en licht naar voren geplaatste geledingsprogramma is hiervoor kenmerkend. Dit geldt ook voor de rondboogfriezen die eveneens een rol vervullen in de geleding. Dit zijn elementen die ook terugkomen in de latere Romaanse bouwkunst.
Gesloten en donker oogt de kerk van buiten, licht en open is de kerk van binnen. Een prachtig cassette-plafond siert het schip.
In deze kerk ligt een keizerin begraven. Haar eenvoudige sarcofaag (naxosmarmer, 1962) doet haar hoge afkomst niet vermoeden. Wie was zij? Waar kwam ze vandaan?
Ze was de vrouw van Otto de Tweede, keizer van het heilige Roomse rijk. Ze werd door de paus tijdens de voltrekking van haar huwelijk tot keizerin verheven. Na de dood van haar man was zij, tot haar eigen dood, regentes van het heilige Roomse rijk.
Ze overleed in 991 in Nijmegen. Het is haar verdienste te noemen dat de christenen in het Oosten en Westen van Europa dichter bij elkaar zijn gekomen. Nog steeds wordt zij daarmee in verband gebracht.
Ik bevond me dus in een kerk waarin meer dan 10 eeuwen Europese en christelijke geschiedenis aanwezig was. In de stilte van deze kerk bezorgde mij dat een opmerkelijke sensatie. In Theophanu waren wereldlijk en christelijk Europa verenigd. De boodschap over Jezus uit Nazaret had een vorm gevonden en was zo diep geworteld in de Europese samenleving, cultuur en politiek.
Zij ligt in haar marmeren kist te wachten op de dag van de opstanding. Meer dan tien eeuwen later is daar nog steeds de kerk, gewijd aan haar geliefde heilige Pantaleon. Verandert deze “ontmoeting” me? Relativeer ik daarmee de situatie waarin de kerk zich vandaag bevindt? Ja, enigszins. Er gaat rust van uit.

Advertisements

About this entry