In de Keulse Dom

Tegenover de reliekschrijn, die in het koor staat, hangt in de ommegang een crucifix. Jezus aan het kruis, geflankeerd door Maria en Johannes. Een klassieke verbeelding, zo te zien uit de late Middeleeuwen. Hoe later in de tijd, hoe bloediger de kruisiging werd afgebeeld.

Crucifix, met Maria en Johannes, Dom in Keulen

Het beeld van Jezus is sterk aan verandering onderhevig. Iedere tijd zijn eigen Jezus, zeg maar. In de late Middeleeuwen kwamen de steden op, werd de burgerij een factor van betekenis. Handel en transport namen in volume toe. De positie van de adel en van de geestelijkheid leed daaronder. In het denken van de mensen namen handel en onderling verkeer een belangrijker plaats in. De theologie werd daardoor beïnvloed. God en mens onderhandelden over hun positie. God kon alleen met mensen van doen hebben als hun schuld was voldaan. Jezus betaalde met zijn dood aan het kruis de schuld en zo werd de relatie hersteld tussen God en mens. De eerste christenen hadden weinig op met het kruis. Het was ook genant: de stichter van je religie was geëindigd als een misdadiger, wreed geëxecuteerd aan een kruis. Vandaar dat vroege Jezusbeelden eerder een jongeman met toverstokje waren of de criofoor, een herder met een schaap op zijn schouders. Prachtig geannexeerd!

Terwijl ik het fotografeerde kwam er een schoolklas voorbij. De docent wees: “Kijk, weer een afbeelding van Jezus aan het kruis”. Een jochie keek aandachtig omhoog. “Der muß etwas getan haben!” Hij zei het zonder enige bijbedoeling. Hij was onder de indruk van de erbarmelijke omstandigheden waaronder daar een man hing te sterven. Ik was benieuwd naar de reactie van de docent. Die kwam niet.

Advertenties

About this entry